Chủ trương lớn, mục tiêu lâu dài
- Theo Kế hoạch, Thành phố đặt ra lộ trình cụ thể nhằm giảm phát thải nhựa trong hoạt động cơ quan công sở, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt và sản xuất:
+ Từ ngày 01/01/2026, không sản xuất và nhập khẩu túi ni lông khó phân hủy sinh học có kích thước nhỏ hơn 50 cm x 50 cm và độ dày một lớp màng nhỏ hơn 50 μm, trừ trường hợp sản xuất để xuất khẩu hoặc sản xuất, nhập khẩu.
+ Chợ, cửa hàng tiện lợi không cung cấp miễn phí túi ni lông khó phân hủy sinh học; đơn vị bán hàng trực tuyến có trách nhiệm giảm thiểu sử dụng bao bì nhựa, vật liệu chống sốc bằng nhựa hoặc thu hồi các bao bì nhựa, vật liệu chống sốc.
+ Khách sạn, khu du lịch, điểm du lịch không lưu hành và sử dụng các sản phẩm nhựa sử dụng một lần gồm bàn chải đánh răng; dao cạo râu; tăm bông; mũ tắm; bao bì nhựa sử dụng một lần chứa, đựng: kem đánh răng, sữa tắm, sữa dưỡng thể, dầu gội, sữa dưỡng tóc.
+ Tại các trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn, khu du lịch, điểm du lịch không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.
+ Kể từ ngày 01/01/2028, chợ, cửa hàng tiện lợi không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.
+ Doanh nghiệp sản xuất có sử dụng nhựa PE, PP trong các bao bì quy định tại điểm d, đ và điểm e khoản 2 Điều 77 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 05/2025/NĐ-CP của Chính phủ, phải sử dụng tối thiểu 20% nhựa tái chế trong các bao bì nêu trên kể từ ngày 01/01/2028; phải sử dụng tối thiểu 30% nhựa tái chế trong các bao bì nêu trên kể từ ngày 01/01/2030.
+ Kể từ ngày 01/01/2031, dừng sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa sử dụng một lần (trừ sản phẩm được chứng nhận nhãn sinh thái Việt Nam), bao bì nhựa khó phân hủy sinh học (gồm túi ni lông khó phân hủy sinh học, hộp nhựa xốp đóng gói, chứa đựng thực phẩm) và sản phẩm, hàng hóa chứa vi nhựa, trừ trường hợp sản xuất để xuất khẩu và trường hợp sản xuất, nhập khẩu bao bì nhựa khó phân hủy sinh học để đóng gói sản phẩm, hàng hóa bán ra thị trường.
Thực tiễn đặt ra tại địa bàn phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám
- Văn Miếu – Quốc Tử Giám là địa bàn đô thị lõi, mật độ dân cư cao, nhiều tuyến phố nhỏ, nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ, hàng quán ăn uống, cửa hàng tiện lợi, hoạt động du lịch – tham quan diễn ra thường xuyên. Đây vừa là thuận lợi để triển khai tuyên truyền sâu rộng, vừa là thách thức lớn trong công tác quản lý rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa phát sinh hằng ngày.
- Xuất phát từ đặc điểm đó, việc triển khai Kế hoạch 04/KH-UBND cần được cụ thể hóa bằng các giải pháp sát thực tế, dễ thực hiện, có sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân trên địa bàn phường.
Các giải pháp trọng tâm phù hợp với tình hình thực tế của phường
- UBND phường tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép trong các hội nghị tổ dân phố, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt các đoàn thể; đăng tải thường xuyên trên cổng thông tin điện tử, trang mạng xã hội của phường; sử dụng hệ thống loa truyền thanh cơ sở. Trọng tâm là làm rõ lộ trình, quy định cụ thể của Thành phố về giảm phát thải nhựa, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, hộ kinh doanh và mỗi người dân. Cùng với đó, UBND phường vận động, giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần đối với các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, cửa hàng tiện lợi, cơ sở lưu trú nhỏ lẻ, các chợ dân sinh trên địa bàn; khuyến khích sử dụng túi giấy, túi sinh học, hộp đựng thân thiện môi trường; từng bước chấm dứt thói quen phát túi ni lông miễn phí.
- Trong công tác quản lý đô thị và vệ sinh môi trường, UBND phường tăng cường hướng dẫn phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, trong đó chú trọng phân loại rác thải nhựa. Các tổ dân phố được khuyến khích xây dựng mô hình "tuyến phố hạn chế rác thải nhựa", "tổ dân phố giảm phát thải nhựa", gắn với tiêu chí bình xét danh hiệu văn hóa hằng năm.
- Đối với các cơ quan, đơn vị trên địa bàn, phường triển khai nghiêm việc hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong hội họp, sự kiện; ưu tiên sử dụng cốc, bình nước cá nhân, vật dụng tái sử dụng; đưa tiêu chí "nói không với nhựa dùng một lần" vào nội dung thi đua, đánh giá cuối năm.
- Song song với đó, phường tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học tại các cơ sở kinh doanh, dịch vụ, trường học; kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh các trường hợp vi phạm, góp phần nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật.
Phát huy vai trò cộng đồng, tạo sự lan tỏa bền vững
- UBND phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám xác định phối hợp Mặt trận Tổ quốc VN phường, các đoàn thể chính trị – xã hội, đặc biệt là Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên phường trong việc xây dựng và nhân rộng các mô hình cộng đồng giảm phát thải nhựa. Thông qua các phong trào thi đua, hoạt động ra quân vệ sinh môi trường, đổi rác thải nhựa lấy cây xanh, vật dụng thân thiện môi trường, từng bước hình thành thói quen sống xanh trong Nhân dân.
- Tôn vinh, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân, hộ kinh doanh tiêu biểu trong công tác giảm phát thải nhựa cũng được coi là giải pháp quan trọng nhằm tạo động lực, sự đồng thuận và lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng dân cư.
Việc triển khai Kế hoạch số 04/KH-UBND của Thành phố không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và Nhân dân phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Với quyết tâm cao và sự đồng lòng của Nhân dân, phường phấn đấu góp phần cùng Thủ đô Hà Nội xây dựng môi trường sống xanh, sạch, văn minh, hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn mới.