Trên tinh thần đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg ngày 04/8/2025 quy định về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật (thay thế Quyết định số 25/2021/QĐ-TTg) và Thông tư số 15/2025/TT-BTP ngày 11/9/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg ngày 04/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ quy định về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; Thực hiện Quyết định 449/QĐ-UBND ngày 07/04/2026 của UBND Phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám về việc Phân công cán bộ, công chức, viên chức phụ trách, theo dõi thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu xây dựng Phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2026, việc xây dựng và thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật mới, nhằm tạo khuôn khổ thống nhất để đánh giá mức độ bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân tại xã, phường, thị trấn; qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh, gần dân, sát dân, vì dân.
Các tiêu chí tiếp cận pháp luật cụ thể, toàn diện, sát thực tiễn
Theo Điều 4 Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí tiếp cận pháp luật theo hướng tinh gọn, tránh trùng lắp, chồng chéo với các tiêu chí ở các bộ tiêu chuẩn, tiêu chí khác. Hiện nay, tiêu chí đánh giá cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật gồm 03 tiêu chí và 14 chỉ tiêu, thông qua hệ thống tiêu chí cụ thể, phản ánh đầy đủ các mặt của công tác xây dựng và thi hành pháp luật ở cơ sở, tập trung vào những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của ngành Tư pháp. Cụ thể như sau:
- Tiêu chí 1: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gồm 03 chỉ tiêu: (i) Chỉ tiêu 1: Văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã được ban hành đúng thời hạn và đúng quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; (ii) Chỉ tiêu 2: Dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã được truyền thông trong quá trình xây dựng theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; (iii) Chỉ tiêu 3: Thực hiện tự kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
- Tiêu chí 2: Tiếp cận thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật, gồm 07 chỉ tiêu: (i) Chỉ tiêu 1: Thực hiện lập, cập nhật, đăng tải (hoặc niêm yết) Danh mục thông tin phải được công khai và Danh mục thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin; (ii) Chỉ tiêu 2: Thực hiện công khai văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã sau khi ban hành theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin; (iii) Chỉ tiêu 3: Thực hiện cung cấp thông tin theo yêu cầu theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin; (iv) Chỉ tiêu 4: Ban hành và tổ chức thực hiện kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật hằng năm theo quy định của pháp luật về phổ biến, giáo dục pháp luật; (v) Chỉ tiêu 5: Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; (vi) Chỉ tiêu 6: Bảo đảm nguồn lực về con người và kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện để triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo quy định của pháp luật về phổ biến, giáo dục pháp luật; (vii) Chỉ tiêu 7; Thông tin, giới thiệu về trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý.
- Tiêu chí 3: Hòa giải ở cơ sở, gồm 04 chỉ tiêu: (i) Chỉ tiêu 1: Thành lập, kiện toàn tổ hòa giải và công nhận tổ trưởng tổ hòa giải, hòa giải viên theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở; (ii) Chỉ tiêu 2: Các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở được hòa giải kịp thời, hiệu quả theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở; (iii) Chỉ tiêu 3: Có sự phối hợp, hỗ trợ hiệu quả của cá nhân, tổ chức trên địa bàn trong triển khai công tác hòa giải ở cơ sở; (iv) Chỉ tiêu 4: Bảo đảm nguồn lực về con người và kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện để triển khai công tác hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở.
Ý nghĩa thực tiễn của việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật
Việc triển khai và đánh giá các tiêu chí tiếp cận pháp luật không chỉ mang ý nghĩa xếp loại, công nhận danh hiệu hành chính, mà quan trọng hơn là tạo động lực để chính quyền cơ sở tự rà soát, tự hoàn thiện, khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý, phục vụ Nhân dân. Thông qua quá trình đánh giá, các địa phương có điều kiện nhận diện rõ những lĩnh vực còn yếu, còn thiếu; từ đó xây dựng giải pháp nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; cải thiện chất lượng cung cấp dịch vụ công và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Đối với người dân, các tiêu chí tiếp cận pháp luật góp phần thu hẹp khoảng cách giữa pháp luật và đời sống, giúp người dân dễ hiểu, dễ tiếp cận, dễ thực hiện pháp luật; từng bước hình thành thói quen sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.
Trách nhiệm của các cấp, các ngành trong tổ chức thực hiện
Để các tiêu chí tiếp cận pháp luật thực sự đi vào chiều sâu, các cấp chính quyền cần tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người đứng đầu; coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và cán bộ, công chức.
- Ngành Tư pháp giữ vai trò nòng cốt trong việc tham mưu, hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra và tổng hợp kết quả đánh giá; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ngành, đoàn thể trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý.
- Tổ chức thông tin, truyền thông, quán triệt, phổ biến Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư số 15/2025/TT-BTP đến cán bộ, công chức, người dân tại địa phương, tập trung vào mục đích, ý nghĩa, những nội dung cơ bản, điểm mới quan trọng của các văn bản và kết quả thực hiện nhiệm vụ đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận tại địa phương.
- Ủy ban nhân dân cấp xã giao Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân làm đầu mối tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, thực chất các nội dung về cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật tại địa phương. Trong đó đặc biệt lưu ý:
+ Cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong trường hợp tất cả các nội dung của chỉ tiêu tiếp cận pháp luật đạt chuẩn quy định tại Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư số 15/2025/TT-BTP.
+ Cấp xã không đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong trường hợp có từ 01 nội dung của chỉ tiêu tiếp cận pháp luật trở lên không đạt. Đồng thời, quan tâm, chú trọng các tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật gắn với xây dựng nông thôn mới.
- Thường xuyên kiểm tra, xác định tiến độ triển khai nhiệm vụ, kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, biểu dương, nhân rộng gương điển hình trong thực hiện nhiệm vụ này.
Phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm và sự đồng bộ trong tổ chức thực hiện, UBND phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám phường tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; gắn kết quả thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cá nhân, tập thể; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận, tham gia tích cực của Nhân dân trên địa bàn; phấn đấu hoàn thành toàn diện các tiêu chí, chỉ tiêu theo quy định, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở ngày càng đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.