* Niên đại khởi dựng - Vị thần được thờ
Đền (Đình) Kim Liên được ra đời từ rất sớm, hiện theo các cứ liệu lịch sử, hiện vật được lưu giữ di tích ít nhất được khởi dựng ở thời Lê; là trấn phía Nam của kinh thành Thăng Long xưa. Hiện theo văn bản cổ nhất về di tích (niên hiệu Hồng Thuận thứ 3 năm 1510) gọi nguyên tên đình là "Cao Sơn Đại Vương thần từ" (đền thần Cao Sơn đại vương). Trong quá trình lịch sử Đền đuợc dùng làm trung tâm hoạt động những việc lớn của làng, vì vậy đã mang chức năng của một ngôi Đình và gọi theo tên làng nên có tên khác là Đình Kim Liên.
Tương truyền thần Cao Sơn là con trai Lạc Long Quân và được thờ là vị thần thứ hai trong núi Tản Viên. Thần đã có công giúp Sơn Tinh chiến thắng Thuỷ Tinh và sau này giúp vua Lê Tương Dực dẹp loạn, khôi phục nhà Lê. Sau nhớ ơn thần đã ngầm giúp dẹp loạn ở Đông Đô, nên năm 1509, vua cho xây dựng lại đền thờ to đẹp hơn ở làng Đồng Lầm, phường Kim Hoa, Thăng Long xưa ( phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội ngày nay). Tại di tích hiện còn phối thờ "Thủy Tinh đệ tam tôn nữ đông hồ trưng vương mẫu thủy tinh công chúa thần vị" và Huệ Minh hựu dưu phu nhân".
* Tổng thể kiến trúc - Vị trí cảnh quan
Đền (Đình) Kim Liên có lịch sử tạo dựng từ rất lâu đời. Hiện nay, kiến trúc đền (đình) mang nhiều dấu ấn của các thời đại lịch sử khác nhau, trong đó đậm nét nhất là dấu ấn của thời Nguyễn. Đền (Đình) Kim Liên được xây dựng trên một gò đất cao cách La Thành khoảng 100m về phía đông đầm Kim Liên, cổng đền và cửa chính điện đều hướng về phía tây, trông ra đầm Kim Liên (đầm này nay không còn do bị lấp đi để làm đường vành đai 1).
Các bộ phận cấu thành di tích gồm hai phần: Phía trước là các công trình bao gồm các hạng mục: Nghi môn Ngoại, hai dãy Tả - Hữu vu, sân, hồ bán nguyệt, giếng ngọc; phần kiến trúc cổ trên gò gồm các hạng mục: Nghi môn Nội, Đại bái, Hậu cung, nhà Mẫu, bia thần tích, sân vườn. Hai bộ phận kiến trúc trên được kết nối bởi chín bậc gạch cao, xây bằng những viên gạch vồ thời Lê Trung Hưng - một loại gạch làm bằng đất nung ở nhiệt độ tương đối thấp, với kích thước to và dày dạng khối dùng trong việc xây cất tưởng thành, bó móng nền. Toàn bộ không gian của di tích có tường bao bọc, cây cối xanh tốt, là thắng tích tiêu biểu của Thăng Long xưa, Hà Nội nay.
* Quá trình trùng tu
Qua các nguồn sử liệu, văn bia,…di tích nguyên là đền thờ thần Cao Sơn có thể ra đời từ rất sớm. Năm 1509, vua Lê Tương Dực cho xây dựng, tôn tạo lại đền thờ to đẹp hơn. Di tích đã trải qua nhiều đợt trùng tu, tôn tạo. Cảnh quan hiện nay của Đền (Đình) Kim Liên là kết quả của lần tu bổ, tôn tạo vào những năm 2008 – 2010, nhân dịp chuẩn bị cho đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội với các hạng mục được tu bổ, tôn tạo như: Nghi môn Ngoại, hai dãy Tả - Hữu vu, Giếng ngọc, bình phong, hồ bán nguyệt, sân, đường nội bộ và hạ tầng kỹ thuật.
* Hiện vật tiêu biểu
Di vật quan trọng nhất tại Đền (Đình) Kim Liên là tấm bia đá rất lớn "Cao Sơn Đại Vương thần từ bi minh tịnh tự" do sử thần Lê Tung soạn năm Canh Ngọ, Hồng Thuận thứ 3 (1510) nói về công lao của thần Cao Sơn trong việc ngầm giúp vua Lê giành lại ngai vàng từ tay ngoại thích và hệ thống 33 đạo sắc phong cho thần Cao Sơn Đại Vương, trong đó có 22 đạo sắc thuộc thời Lê, 11 đạo sắc thuộc thời Nguyễn, trong đó sắc phong sớm nhất có niên đại Vĩnh Tộ năm thứ hai (1620), sắc phong muộn nhất niên đại Khải Định 9 (1924) và 05 bản sao sắc phong.
* Lễ hội :
Lễ hội là hoạt động nhằm tưởng nhớ và thể hiện lòng biết ơn tới vị thần có công với nước được nhân dân tôn thờ. Trước đây tại Đền (Đình) Kim Liên lễ hội được tổ chức vào ngày 16 tháng 3 âm lịch hàng năm (ngày sinh của Đức thần Cao Sơn). Theo hương ước của làng lễ hội được tổ chức với quy mô lớn, tiến hành đầy đủ các nghi lễ (rước kiệu, tế lễ) và được tổ chức định kỳ 3 năm một lần, hội lệ được tổ chức hàng năm.
Ngày nay, lễ hội Đền (Đình) Kim Liên được duy trì tổ chức vào ngày 16 tháng 3 âm lịch hàng năm (ngày sinh của Đức thần Cao Sơn). Do Đền (Đình) mang uy danh của thần Cao Sơn nên được tổ chức dàn dựng rất trang trọng, náo nhiệt và được sự tham gia đông đảo của người dân cũng như khách thập phương.
Ngoài ngày lễ hội chính, hàng năm vào ngày 12/8 âm lịch (ngày hoá của Đức thần Cao Sơn) cũng được tổ chức tế lễ, dâng hương.