Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên – nền tảng pháp lý của Nhà nước dân chủ
Ngày 6/1/1946, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn thể Nhân dân Việt Nam đã tham gia cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, bầu ra Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là sự kiện chính trị trọng đại, đánh dấu bước nhảy vọt về thể chế dân chủ, khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân sau hàng nghìn năm phong kiến và gần một thế kỷ đô hộ thực dân.
Ngay sau ngày Tuyên ngôn Độc lập 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định Tổng tuyển cử là nhiệm vụ cấp bách nhằm xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến. Trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời ngày 3/9/1945, Người khẳng định phải sớm tổ chức Tổng tuyển cử theo chế độ phổ thông đầu phiếu, bảo đảm mọi công dân từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính, giai cấp, tôn giáo, đều có quyền bầu cử và ứng cử.
Thực hiện chủ trương đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành nhiều sắc lệnh quan trọng, tiêu biểu là Sắc lệnh số 14/SL ngày 8/9/1945 về Tổng tuyển cử; các sắc lệnh tiếp theo quy định thể lệ bầu cử trực tiếp, bỏ phiếu kín, tạo điều kiện thuận lợi cho người ứng cử. Hệ thống sắc lệnh này đã đặt nền móng pháp lý vững chắc cho thành công của cuộc bầu cử trong bối cảnh đất nước còn muôn vàn khó khăn, thù trong giặc ngoài đe dọa.
Ngày hội của toàn dân – biểu hiện sinh động của quyền làm chủ
Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân. Qua các bài viết, lời kêu gọi ngắn gọn, dễ hiểu, Người làm cho Nhân dân nhận thức rõ ý nghĩa của bầu cử gắn liền với quyền lợi và vận mệnh của đất nước.
Ngày 6/1/1946 đã thực sự trở thành ngày hội lớn của toàn dân. Từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền ngược, Nhân dân nô nức tham gia bầu cử với tỷ lệ rất cao. Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp đi bỏ phiếu, thăm hỏi các điểm bầu cử, để lại hình ảnh sâu sắc về tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu Nhà nước.
Kết quả, 333 đại biểu ưu tú được bầu vào Quốc hội khóa I, đại diện cho các tầng lớp Nhân dân, các dân tộc, tôn giáo trên cả nước. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đã khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân; tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công cuộc kháng chiến, kiến quốc và hoạt động đối ngoại của đất nước.
Giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại
Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 là minh chứng sinh động cho tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và niềm tin tuyệt đối của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào Nhân dân. Những chỉ đạo, sắc lệnh và phương thức tổ chức bầu cử dân chủ, công khai, minh bạch đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, trở thành bài học sâu sắc trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Bài học kinh nghiệm đối với phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám hiện nay
Từ thực tiễn lịch sử cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám rút ra một số bài học thiết thực trong công tác lãnh đạo, quản lý và tuyên truyền ở cơ sở.
Kiên định quan điểm lấy Nhân dân làm trung tâm, làm chủ thể. Mọi chủ trương, kế hoạch khi triển khai tại địa bàn dân cư cần xuất phát từ quyền lợi chính đáng, nguyện vọng và sự đồng thuận của Nhân dân; coi sự tham gia tự giác của Nhân dân là yếu tố quyết định hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Coi trọng công tác tuyên truyền, vận động theo hướng gần dân, sát dân. Tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản mà phải giải thích rõ, cụ thể, gắn với những vấn đề Nhân dân quan tâm trực tiếp như trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, quản lý di tích, hoạt động kinh doanh, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, cải cách hành chính. Qua đó, giúp Nhân dân hiểu, tin và đồng hành cùng chính quyền.
Thực hiện nghiêm nguyên tắc công khai, minh bạch, dân chủ trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ ở cơ sở, đặc biệt trong việc lấy ý kiến Nhân dân, bình xét các danh hiệu văn hóa, giải quyết kiến nghị, phản ánh, hạn chế phát sinh đơn thư, khiếu nại.
Đề cao trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tinh thần nghiêm túc chấp hành quy định, tôn trọng Nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 là chuẩn mực để cán bộ cơ sở học tập, rèn luyện trong quá trình thực thi công vụ.
Phát huy giá trị lịch sử của cuộc Tổng tuyển cử năm 1946, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, dân vận; xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh, gần dân, vì dân, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước trong giai đoạn hiện nay./.