Sinh ra và lớn lên trên quê hương Nghệ An, mảnh đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, nơi đã sản sinh ra nhiều lãnh tụ, chiến sĩ ưu tú của dân tộc, đồng chí Trần Quốc Hoàn sớm được hun đúc tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh chống áp bức, bất công. Trong bối cảnh đất nước chìm trong đêm dài nô lệ, trước sự đàn áp khốc liệt của thực dân, phong kiến, đồng chí đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, tích cực tham gia các phong trào đấu tranh do Đảng lãnh đạo. Những năm tháng hoạt động bí mật, bị bắt giam, tù đày trong các nhà lao khắc nghiệt của đế quốc không làm lung lay ý chí, trái lại càng tôi luyện bản lĩnh chính trị, tinh thần kiên trung và lòng trung thành tuyệt đối của đồng chí đối với Đảng và Nhân dân.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thù trong giặc ngoài, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải nhanh chóng xây dựng các lực lượng bảo vệ chính quyền cách mạng, trong đó có lực lượng Công an nhân dân. Trên nhiều cương vị công tác khác nhau, đặc biệt là khi được Đảng và Nhà nước giao trọng trách lãnh đạo Bộ Công an, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã thể hiện rõ vai trò của một nhà lãnh đạo, chỉ huy xuất sắc, có tầm nhìn chiến lược, tư duy khoa học và phong cách làm việc quyết đoán, sâu sát thực tiễn.
Trong điều kiện chiến tranh kéo dài, tình hình an ninh chính trị hết sức phức tạp, đồng chí đã cùng tập thể lãnh đạo Bộ Công an từng bước xây dựng hệ thống quan điểm, đường lối, nguyên tắc công tác công an mang tính nền tảng, lâu dài. Đồng chí là người đầu tiên đặt nền móng lý luận khoa học cho ngành Công an nhân dân, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ cốt lõi của lực lượng Công an là bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Nhân dân; kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động của các thế lực gián điệp, phản cách mạng, bạo loạn, phá hoại từ bên trong và bên ngoài. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, lực lượng Công an nhân dân đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninh chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Một đóng góp có ý nghĩa lịch sử sâu sắc của đồng chí Trần Quốc Hoàn là tư tưởng nhất quán về phát huy sức mạnh của Nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc. Từ thực tiễn đấu tranh cách mạng, đồng chí sớm nhận thức rằng: an ninh quốc gia không thể chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách, mà phải được xây dựng trên nền tảng lòng dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Chính từ tư duy đó, đồng chí đã phát động phong trào "Bảo vệ trị an", huy động đông đảo quần chúng tham gia phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với các loại tội phạm và các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia. Phong trào này sau đó được kế thừa, phát triển thành phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc", trở thành một trong những chủ trương lớn, mang tính chiến lược lâu dài của Đảng và Nhà nước ta trong lĩnh vực bảo vệ an ninh, trật tự.
Song song với những đóng góp to lớn về tư duy chiến lược và tổ chức thực tiễn, đồng chí Trần Quốc Hoàn còn để lại tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng. Trong suốt cuộc đời hoạt động, đồng chí luôn giữ vững lối sống giản dị, khiêm nhường, liêm chính; tận tụy với công việc, nghiêm khắc với bản thân nhưng chân thành, gần gũi, giàu tình cảm với đồng chí, đồng bào. Đồng chí luôn coi trọng công tác xây dựng Đảng trong lực lượng Công an nhân dân, chăm lo rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, tác phong cho cán bộ, chiến sĩ, xem đây là yếu tố quyết định sức mạnh và uy tín của lực lượng trước Nhân dân.
Ngày nay, việc học tập và noi theo tấm gương đạo đức cách mạng của đồng chí Trần Quốc Hoàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng, đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức an ninh như thách thức về an ninh chính trị, tư tưởng; thách thức về an ninh kinh tế; thách thức về an ninh xã hội, trật tự an toàn xã hội; thách thức về an ninh mạng và không gian số; thách thức về an ninh phi truyền thống; thách thức từ nội bộ hệ thống chính trị… Ở các cấp, các ngành, đặc biệt là trong lực lượng Công an nhân dân, những giá trị tư tưởng, đạo đức và phong cách của đồng chí tiếp tục được nghiên cứu, vận dụng vào thực tiễn công tác, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Trước những âm mưu, thủ đoạn ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch nhằm xuyên tạc lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bôi nhọ các lãnh tụ, cán bộ tiền bối của cách mạng, việc đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục lịch sử, làm rõ thân thế, cuộc đời và những đóng góp to lớn của đồng chí Trần Quốc Hoàn là nhiệm vụ vừa mang tính cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài. Đây là cơ sở quan trọng để củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường sự đồng thuận xã hội, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Phát huy những bài học lịch sử sâu sắc từ cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Trần Quốc Hoàn, trong bối cảnh các thách thức an ninh, trật tự ngày càng đa dạng và phức tạp, cán bộ, đảng viên và Nhân dân phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám đặc biệt là lực lượng Công an phường tiếp tục nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, ý thức trách nhiệm công dân, tích cực tham gia phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc", gắn chặt nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự với xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Trên cơ sở đó, UBND phường đã chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám thành lập và duy trì hiệu quả các tổ an ninh cơ sở, các tổ giải quyết "điểm nghẽn" về trật tự đô thị, chủ động nắm chắc tình hình, phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các vụ việc phát sinh ngay từ địa bàn dân cư. Qua đó, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, xây dựng phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám ngày càng văn minh, an toàn, xứng đáng với truyền thống lịch sử, văn hóa của Thủ đô Hà Nội.