Trong nhiều năm qua, công tác truyền thông về quyền con người ở Việt Nam đã được triển khai đồng bộ và toàn diện, tập trung vào ba nội dung trọng tâm gồm: phổ biến, giáo dục kiến thức về quyền con người; thông tin về những nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người; đồng thời làm rõ và phản bác các thông tin sai lệch, xuyên tạc về tình hình nhân quyền tại Việt Nam.
Trước yêu cầu và thách thức mới trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, công tác truyền thông về quyền con người đòi hỏi phải có những cách làm mới, linh hoạt và sáng tạo hơn, trong đó đặc biệt chú trọng việc khai thác hiệu quả các nền tảng mạng xã hội và không gian số.
Truyền thông về quyền con người được xác định là một nội dung quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ và đấu tranh về nhân quyền ở Việt Nam. Vì vậy, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chỉ đạo triển khai công tác thông tin, truyền thông đối nội và đối ngoại về quyền con người bằng nhiều hình thức phù hợp. Ngày 14/9/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 1079/QĐ-TTg phê duyệt Đề án truyền thông về quyền con người ở Việt Nam giai đoạn 2023–2028.
Đề án được triển khai trên phạm vi toàn quốc với mục tiêu tạo sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hiểu biết của toàn xã hội về quyền con người; cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác để người dân trong nước, kiều bào ở nước ngoài và bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về quan điểm, chủ trương, nỗ lực và kết quả của Việt Nam trong bảo đảm và thúc đẩy quyền con người; qua đó góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thực tiễn cho thấy, thời gian qua công tác truyền thông về quyền con người đã có nhiều đổi mới theo hướng bài bản, chuyên nghiệp hơn; sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị ngày càng chặt chẽ; phương thức truyền thông đa dạng, linh hoạt; nguồn lực được huy động hiệu quả; thông tin được cung cấp chủ động, kịp thời, có tính dự báo.
Những kết quả đạt được đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, hiểu biết của toàn xã hội về quyền con người cũng như những thành tựu của Việt Nam trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, công tác truyền thông về quyền con người cũng đang đối mặt với nhiều yêu cầu và thách thức mới, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ để không bị động trước các hoạt động xuyên tạc, chống phá.
Đáng chú ý, Đề án truyền thông về quyền con người giai đoạn 2023–2028 xác định rõ việc ưu tiên khai thác hiệu quả thế mạnh của truyền thông trên các nền tảng số. Đây là định hướng phù hợp với thực tiễn khi Việt Nam có tỷ lệ người sử dụng internet và mạng xã hội cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lan tỏa thông tin nhanh chóng, rộng khắp.
Với ưu thế về khả năng kết nối đa chiều, tính tương tác cao và sức lan tỏa mạnh mẽ, truyền thông trên nền tảng số đã và đang phát huy vai trò quan trọng trong việc đưa thông tin chính thống đến đông đảo các tầng lớp Nhân dân. Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng nhiều chuyên mục, chương trình, chiến dịch truyền thông về quyền con người bằng nhiều ngôn ngữ trên các nền tảng mạng xã hội, thu hút sự quan tâm và hưởng ứng tích cực của cộng đồng trong và ngoài nước.
Bên cạnh những kết quả tích cực, mạng xã hội cũng là môi trường bị các thế lực thù địch, phản động lợi dụng để tung tin giả, xuyên tạc, bóp méo tình hình nhân quyền tại Việt Nam. Các đối tượng này thường nhắm vào giới trẻ và những nhóm có nhận thức chính trị chưa đầy đủ để truyền bá quan điểm sai trái, kích động, gây hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trước thực tế đó, công tác truyền thông về quyền con người cần tiếp tục được triển khai chủ động, linh hoạt, kết hợp chặt chẽ giữa việc cung cấp thông tin tích cực, phản ánh đúng thực tiễn với việc kịp thời đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc.
Theo mục tiêu của Đề án, đến năm 2028, các cơ quan hành chính nhà nước sẽ thực hiện đầy đủ cơ chế phát ngôn, cung cấp thông tin định kỳ về quyền con người; đồng thời đa dạng hóa các sản phẩm truyền thông, tăng tỷ lệ nội dung trên nền tảng số, bằng tiếng dân tộc và tiếng nước ngoài; toàn bộ dữ liệu, sản phẩm truyền thông sẽ được số hóa, kết nối và chia sẻ trên không gian mạng.
Để đạt được những mục tiêu này, cần triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm sự phối hợp thống nhất giữa các cấp, các ngành; đổi mới tư duy và phương thức truyền thông; phát huy vai trò của báo chí và các nền tảng số trong việc lan tỏa thông tin chính xác, nhân văn, góp phần bảo vệ và thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam trong tình hình mới.