- Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV là kỳ họp cuối của nhiệm kỳ 2021 – 2026, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu chặng đường 5 năm Quốc hội đồng hành cùng đất nước trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức đan xen thời cơ và vận hội mới. Tại kỳ họp, Quốc hội đã tập trung đánh giá toàn diện, tổng kết sâu sắc công tác của cả nhiệm kỳ, khẳng định rõ nét vai trò, vị thế của Quốc hội khóa XV với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, bản lĩnh, trí tuệ, đổi mới và sáng tạo.
- Trong suốt nhiệm kỳ, Quốc hội đã nỗ lực vượt qua tác động nặng nề của đại dịch, biến động phức tạp của tình hình thế giới, khu vực; kịp thời ban hành nhiều quyết sách quan trọng, vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì sự phát triển bền vững của đất nước và đời sống của Nhân dân. Các hoạt động lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam, nâng cao đời sống Nhân dân.
- Kỳ họp diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang nỗ lực phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ Đại hội XIII của Đảng; đồng thời chuẩn bị tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, tạo tiền đề chính trị – pháp lý quan trọng cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.
BỐI CẢNH TRONG NƯỚC, QUỐC TẾ VÀ NHỮNG YÊU CẦU ĐẶT RA CHO HOẠT ĐỘNG CỦA QUỐC HỘI
- Trong nước, tình hình kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định; lạm phát được kiểm soát; các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm; nhiều ngành, lĩnh vực đạt kết quả tăng trưởng tích cực; xuất khẩu và thu hút đầu tư được đẩy mạnh; an sinh xã hội được chú trọng. Quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; chủ quyền quốc gia được bảo vệ; công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ tại các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên được thực hiện kịp thời, giúp Nhân dân sớm ổn định đời sống, khôi phục sản xuất.
- Trong khi đó, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; xung đột quân sự, căng thẳng thương mại, tài chính, thuế quan kéo dài; tăng trưởng kinh tế toàn cầu suy giảm; biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng. Thực tiễn đó đòi hỏi Quốc hội phải có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược, kịp thời hoàn thiện thể chế, tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững.
DẤU ẤN NỔI BẬT TRONG CÔNG TÁC LẬP PHÁP VÀ GIÁM SÁT TỐI CAO
- Một trong những điểm nhấn nổi bật của Kỳ họp thứ 10 là Quốc hội đã xem xét, thông qua khối lượng rất lớn các văn bản quy phạm pháp luật với chất lượng ngày càng được nâng cao. Cụ thể, Quốc hội đã thông qua 51 luật, bao trùm hầu hết các lĩnh vực then chốt của đời sống kinh tế – xã hội, từ tư pháp, quốc phòng – an ninh, giáo dục – đào tạo, y tế, dân số, báo chí, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, đến tài chính, ngân sách, đầu tư, quy hoạch, môi trường, nông nghiệp và quản trị quốc gia… cụ thể như sau: (1) Luật Dẫn độ, (2) Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, (3) Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, (4) Luật Tương trợ tư pháp về hình sự, (5) Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, (6) Luật Thi hành án dân sự, (7) Luật Thi hành án hình sự, (8) Luật Viên chức, (9) Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, (10) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, (11) Luật Giám định tư pháp, (12) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, (13) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, (14) Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, (15) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, (16) Luật Giáo dục nghề nghiệp, (17) Luật Giáo dục đại học, (18) Luật Dân số, (19) Luật Phòng bệnh, (20) Luật Phòng, chống ma túy, (21) Luật Báo chí, (22) Luật Tình trạng khẩn cấp, (23) Luật An ninh mạng, (24) Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, (25) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp, (26) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự, (27) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế, (28) Luật Quản lý thuế, (29) Luật Thuế thu nhập cá nhân, (30) Luật Quy hoạch, (31) Luật Đầu tư, (32) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, (33) Luật Thương mại điện tử, (34) Luật Phục hồi, phá sản, (35) Luật Bảo hiểm tiền gửi, (36) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, (37) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công, (38) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê, (39) Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, (40) Luật Dự trữ quốc gia, (41) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá, (42) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, (43) Luật Công nghệ cao, (44) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, (45) Luật Chuyển đổi số, (46) Luật Trí tuệ nhân tạo, (47) Luật xây dựng, (48) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng, (49) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, (50) Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, (51) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo.
- Việc ban hành các đạo luật này không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, mà còn thể hiện rõ tư duy phát triển mới, phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
- Cùng với đó, Quốc hội đã xem xét, thông qua 08 Nghị quyết quan trọng, tập trung vào các cơ chế, chính sách đột phá về chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân; phát triển giáo dục và đào tạo; hội nhập quốc tế; phát triển năng lượng quốc gia; tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thi hành Luật Đất đai; thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Đà Nẵng và Thủ đô Hà Nội. Các nghị quyết này tạo động lực mới cho phát triển, phù hợp với yêu cầu thực tiễn của từng vùng, từng địa phương cụ thể: (1) Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, (2) Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, (3) Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế, (4) Nghị quyết về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030, (5) Nghị quyết quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, (6) Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, (7) Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136 /2024/QH15 ngày 26 /6 /2024 của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Đà Nẵng, (8) Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.
- Trong lĩnh vực giám sát tối cao, Quốc hội đã tiến hành giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực; xem xét các báo cáo về công tác tư pháp, phòng, chống tham nhũng, phòng chống tội phạm; kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri, tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.
QUYẾT ĐỊNH CÁC VẤN ĐỀ LỚN VỀ KINH TẾ – XÃ HỘI, NGÂN SÁCH VÀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN
- Quốc hội đã xem xét, thông qua các nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026; dự toán ngân sách nhà nước năm 2026; phân bổ ngân sách trung ương năm 2026 nhằm tạo cơ sở pháp lý và định hướng thống nhất cho công tác quản lý, điều hành phát triển kinh tế - xã hội và tài chính - ngân sách quốc gia năm 2026.
- Quốc hội đã xem xét, thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 trên cơ sở tích hợp Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với mục tiêu hướng đến "nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh", "giảm nghèo đa chiều, phát triển bao trùm", "phát triển toàn diện kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi", góp phần vào sự phát triển mạnh mẽ của đất nước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển, thịnh vượng, hùng cường của dân tộc.
- Quốc hội đã xem xét, thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội,... Chương trình gồm 05 dự án với 17 tiểu dự án, gồm: (1) Nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở với 4 tiểu dự án; (2) Nâng cao hiệu quả hệ thống phòng bệnh và nâng cao sức khỏe với 3 tiểu dự án; (3) Dân số và phát triển với 5 tiểu dự án; (4) Nâng cao chất lượng chăm sóc xã hội cho người yếu thế với 2 tiểu dự án; (5) Truyền thông y tế, quản lý, theo dõi và giám sát thực hiện Chương trình với 3 tiểu dự án.
- Quốc hội đã xem xét, ban hành Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 nhằm tạo bước chuyển căn bản, mạnh mẽ về chất lượng giáo dục và đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
- Quốc hội đã xem xét, thông qua Nghị quyết về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhằm xác định những giải pháp tổng thể, toàn diện, đột phá, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng mới được ban hành, nhất là đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giáo dục và đào tạo, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, an ninh năng lượng,...
- Quốc hội đã xem xét, thông qua các Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy
Ý NGHĨA, TẦM VÓC VÀ NIỀM TIN HƯỚNG TỚI KỶ NGUYÊN PHÁT TRIỂN MỚI
- Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV khép lại một nhiệm kỳ nhiều dấu ấn, để lại giá trị sâu sắc cả về hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy phát triển và kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới – giai đoạn giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng. Những quyết sách được thông qua tại kỳ họp không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn mang tầm nhìn dài hạn, tạo nền tảng vững chắc cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.
- Thành công của Kỳ họp tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và Quốc hội; khẳng định Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, luôn hành động vì lợi ích của Nhân dân, vì tương lai phát triển bền vững của đất nước.